على اكبر دهخدا

1187

امثال و حكم ( فارسى )

تمثل : آنكه در رزم نوك نيزهء او * كام افعى چرخ مىخارد . شرف الدين پنجدهى . رجوع به : كام شير خاريدن ، شود . كام ثعبان را چه خرچنگ و چه مور سيل طوفان را چه خرسنگ و چه كاه . خاقانى . كام دشمن خاريدن . دشمن را با عمل ناپسند خود اميدوار كردن . پسر چون كند با پدر كارزار ! * بدين آرزو كام دشمن مخار . فردوسى . كام دل بايدت چو گرگ بدر بيغمى بايدت چو خر بستيز ( . . . نانت ندهند اگر نباشى سگ * بشكنندت اگر نباشى حيز . ) مسعود سعد . رجوع به : ان لم تكن ذئبا . . . ، شود . كام شير آژدن . مثال : همه مولش و راى چندان زدن * بدين نيشتر كام شير آژدن . فردوسى . رجوع به : كام شير خاريدن ، شود . كام شير خاريدن . مثال : تو اينرا چنين خواركارى مدار * چو چيره شدى كام شيران مخار . فردوسى . نظير : پيشانى شير خاريدن . كام شير آژدن . بدم مار خفته پا گذاشتن . چشم بلا را خاريدن . دنبال ببر خائيدن . جبههء شير ، چنگال شير ، سينهء كرگدن . كام افعى خاريدن . كام شير آژدن پا روى دم مار نهادن . گردن ضيغم غضبان خاريدن . كام طلب نام طلب مىشود . . . . شاخ گل خشك حطب مىشود . ) ايرج ميرزا . كام كسى خاريدن . ميلى مفرط به چيزى داشتن . خاريدن در معنى لازم استعمال شده است . تيغ را از نشاط خوردن خون * در كف پردلان بخارد كام . وطواط . كاملى گر خاك گيرد زر شود ناقص ار زر برد خاكستر شود . مولوى . كان البنى اذا دعا بدء بنفسه . نظير : اول خويش بعد درويش . چراغيكه به خانه رواست به مسجد حرام است . كان بگوهر شدن ( يا ) كان بگوهر رسيدن . بمطلوب و مراد نايل آمدن . تمثل : كبوتر سوى جانان بال بگشاد * بشارت‌نامه زير پرش اندر بنامه درنوشته كاى دلارام * رسيدم دل بكام و كان بگوهر . لبيبى . جاه من بردى اى امير بأبر * كان من بردى اى ملك بگهر . فرخى . نه هركه قصد بزرگى كند چنو باشد * نه هركه كان كند او را بگوهر آيد كان . عنصرى .